คำตอบแบบสั้น
อัลตราซาวด์ช่วยดู ขนาด รูปร่าง และลักษณะเนื้อตับ รวมถึงถุงน้ำดี ท่อน้ำดี และอวัยวะช่องท้องส่วนบน อาจเห็นลักษณะที่เข้ากับไขมันสะสม ก้อน หรือทางเดินน้ำดีผิดปกติ แต่ภาพอัลตราซาวด์อย่างเดียวมักไม่บอกสาเหตุ ระดับการอักเสบ หรือชนิดของก้อนได้แน่ชัด
อัลตราซาวด์ช่องท้องตรวจอะไร?
การตรวจใช้อุปกรณ์ที่เรียกว่า transducer ส่งและรับคลื่นเสียงผ่านผิวหนังเพื่อสร้างภาพแบบเวลาจริง โดยทั่วไปสามารถประเมินตับ ถุงน้ำดี ท่อน้ำดี ไต ม้าม ตับอ่อน และหลอดเลือดใหญ่บางส่วน หากเป็น Doppler ultrasound แพทย์อาจใช้ดูทิศทางหรือการไหลเวียนเลือดเพิ่มเติม
สิ่งที่รายงานอาจระบุเกี่ยวกับตับ
- ขนาดและรูปร่างของตับ
- ลักษณะเนื้อตับโดยรวม เช่น ความสม่ำเสมอหรือความสว่างของภาพ
- ลักษณะที่อาจเข้ากับไขมันสะสมในตับ
- ก้อน ถุงน้ำ หรือบริเวณที่แตกต่างจากเนื้อเยื่อรอบข้าง
- การขยายตัวของท่อน้ำดี นิ่วในถุงน้ำดี หรือของเหลวในช่องท้อง
คำศัพท์ในรายงานหมายถึงอะไร?
| คำที่พบบ่อย | ความหมายทั่วไป | สิ่งที่ไม่ควรสรุปเอง |
|---|---|---|
| Echogenic liver / increased echogenicity | เนื้อตับสะท้อนคลื่นเสียงมากขึ้น รายงานอาจระบุว่าเข้ากับ fatty liver หรือ hepatic steatosis | ไม่ได้บอกระดับการอักเสบหรือพังผืดอย่างแม่นยำจากคำนี้เพียงคำเดียว |
| Hepatomegaly | ตับมีขนาดใหญ่กว่าที่คาด | ไม่ได้ระบุสาเหตุ ต้องดูประวัติ ผลเลือด และการตรวจอื่น |
| Focal lesion / nodule / mass | พบจุดหรือบริเวณเฉพาะที่ต่างจากเนื้อตับรอบข้าง | ไม่ได้แปลว่าเป็นมะเร็งเสมอไป แพทย์อาจแนะนำ CT, MRI หรือติดตามภาพ |
| Unremarkable | ไม่พบสิ่งผิดปกติเด่นในส่วนที่รายงาน | ไม่ได้ตัดโรคทุกชนิดหรือแทนผลตรวจเลือด |
| Impression | ส่วนสรุปสิ่งสำคัญและคำแนะนำติดตามจากรังสีแพทย์ | ควรอ่านร่วมกับ Findings และให้แพทย์ผู้ดูแลอธิบาย |
อัลตราซาวด์บอกไขมันพอกตับได้แค่ไหน?
อัลตราซาวด์ทั่วไปอาจแสดงลักษณะไขมันในตับ แต่ไม่สามารถบอกการอักเสบหรือพังผืดได้ครบถ้วน การประเมินพังผืดอาจใช้คะแนนจากผลเลือด เทคนิค elastography หรือการตรวจอื่นตามความเสี่ยง ส่วนการตัดชิ้นเนื้อใช้เฉพาะบางกรณีที่แพทย์เห็นว่าจำเป็น
ต้องเตรียมตัวอย่างไร?
ให้ยึดใบนัดหรือคำแนะนำของสถานพยาบาลเป็นหลัก เพราะการเตรียมตัวขึ้นกับอวัยวะที่ต้องตรวจ หลายแห่งอาจให้เว้นอาหารก่อนอัลตราซาวด์ช่องท้องเพื่อให้เห็นถุงน้ำดีและอวัยวะได้ชัดขึ้น แต่ระยะเวลาและเครื่องดื่มที่อนุญาตต่างกัน ผู้ป่วยเบาหวาน หญิงตั้งครรภ์ หรือผู้ที่ต้องรับประทานยาตามเวลา ควรสอบถามเจ้าหน้าที่ล่วงหน้าและไม่ปรับยาเอง
ข้อจำกัดของอัลตราซาวด์
แก๊สในลำไส้และความลึกของอวัยวะอาจลดคุณภาพภาพ บางบริเวณหรือก้อนบางชนิดจึงต้องประเมินด้วย CT, MRI หรือการตรวจติดตาม แพทย์จะเลือกตามคำถามทางคลินิก ไม่ได้หมายความว่าทุกคนต้องตรวจทุกวิธี
หลังได้รายงานควรถามอะไร?
- สิ่งที่พบอธิบายอาการหรือผลเลือดของฉันได้หรือไม่?
- ต้องเปรียบเทียบกับภาพเก่าหรือตรวจซ้ำเมื่อใด?
- จำเป็นต้องตรวจเลือด ประเมินพังผืด CT หรือ MRI เพิ่มหรือไม่?
- มียา สมุนไพร หรืออาหารเสริมใดที่ควรแจ้งหรือทบทวนหรือไม่?
อ่านต่อ
คู่มือผลตรวจตับฉบับเต็ม · ไขมันพอกตับ: สาเหตุและแนวทางประเมิน · ทำความเข้าใจระยะของโรคตับ
แหล่งข้อมูล
- RadiologyInfo.org: Abdominal Ultrasound
- RadiologyInfo.org: How to Read Your Abdominal Ultrasound Report
- NIDDK: Diagnosis of NAFLD & NASH
เรียบเรียงโดยทีมบรรณาธิการ B Liv จากแหล่งข้อมูลที่ระบุข้างต้น ไม่ได้ผ่านการตรวจรายบุคคลโดยแพทย์